Download File ( image 1.54 MB)
Download PDF File (PDF file 223.30 kB)

Diagram caption: सेफियस तारामण्डल, यसका चम्किला ताराहरू र वरपरका तारामण्डलहरू।
सेफियसको वरिपरि (माथिबाट घडीको दिशामा जाँदा): क्यामेलोपार्डालिस, उर्सा माइनर (लघु सप्तर्षि), ड्रेको, सिग्नस, लासेर्टा र क्यासियोपिया छन्। सेफियस एक ठूलो तारामण्डल हो र यसको सबैभन्दा उल्लेखनीय तारा डेल्टा सेफाई हो, जुन सेफाइड चरहरू (Cepheid Variables) भनेर चिनिने परिवर्तनशील ताराहरूको वर्गको प्रोटोटाइप हो। यी परिवर्तनशील ताराहरू (variable stars) हुन् जसलाई हाम्रो आकाशगंगा भित्र र नजिकका आकाशगंगाहरूसम्मको दूरी अनुमान गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। सेफियस उत्तरी आकाशीय ध्रुवको नजिक अवस्थित छ। यसरी यो आर्कटिक र उत्तरी गोलार्धका शीतोष्ण क्षेत्रहरूका लागि परिध्रुवीय हो। यो सम्पूर्ण तारामण्डल उत्तरी गोलार्धका भूमध्यरेखीय क्षेत्रहरूमा वर्षको कुनै न कुनै समयमा देख्न सकिन्छ र यसका केही भागहरू दक्षिणी गोलार्धका भूमध्यरेखीय क्षेत्रहरूमा पनि देखिन्छन्। यो उत्तरी गोलार्धमा शरद ऋतुको अन्त्यमा र दक्षिणी गोलार्धमा वसन्त ऋतुको अन्त्यमा साँझमा हेर्न उत्तम हुन्छ। खुला समूह (Open cluster) एनजीसी १८८ (NGC 188) सेफियसमा अवस्थित छ र यहाँ पहेंलो वृत्तले चिन्ह लगाइएको छ। नेबुला एनजीसी ७०२३ (NGC 7023) पनि यस तारामण्डलमा अवस्थित छ र हरियो वर्गले चिन्ह लगाइएको छ। तल दाहिनेपट्टिको रातो दीर्घवृत्तले सर्पिल आकाशगंगा एनजीसी ६९४६ (NGC 6946) को स्थिति चिन्ह लगाउँछ। यो रेखाचित्रले उत्तरी आकाशीय ध्रुव वरपरको क्षेत्रलाई नक्सांकन गर्दछ। यहाँ स्थिर दायाँ आरोहणका रेखाहरू अभिसरण हुन्छन्।
यस रेखाचित्रको y-अक्ष डिक्लिनेशनको डिग्रीमा छ जसमा उत्तर माथि छ र x-अक्ष राइट एसेन्सनको घण्टामा छ जसमा पूर्व बायाँतिर छ। यहाँ चिन्ह लगाइएका ताराहरूको आकार ताराको आभासी परिमाण, यसको आभासी चमकको मापसँग सम्बन्धित छ। ठूला बिन्दुहरूले चम्किला ताराहरूलाई प्रतिनिधित्व गर्छन्। ग्रीक अक्षरहरूले तारामण्डलका सबैभन्दा चम्किला ताराहरूलाई चिन्ह लगाउँछन्। यिनीहरूलाई चमकको आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ जसमा सबैभन्दा चम्किलो तारालाई अल्फा, दोस्रो चम्किलोलाई बिटा, इत्यादि लेबल गरिएको छ, यद्यपि यो क्रम सधैं ठ्याक्कै पालना गरिँदैन। बिन्दुयुक्त सीमा रेखाहरूले IAU का तारामण्डलहरूको सीमाङ्कन गर्छन् र ठोस हरियो रेखाहरूले तारामण्डलका आकृतिहरू साधारण तरिकाले चिनिने तारामण्डलका आकृतिहरू जनाउँछ। यो हामीले आकाश मा हेर्दा कल्पना गरेर लगाइएको चिन्ह हो त्यसैले आकाशमा हेर्दा तारामण्डलको सीमाहरू, वा ताराहरू जोड्ने रेखाहरू देखिदैन।

Diagram credit: अन्तर्राष्ट्रिय खगोल संघ (IAU) तथा Sky & Telescope द्वारा मूल रूपमा तयार गरिएको, अन्तर्राष्ट्रिय खगोल संघको खगोल शिक्षा कार्यालयद्वारा अनुकूलित ।. Credit Link

Diagram translation status: Not yet approved by a reviewer
Diagram translators: Manisha Dwa
Diagram license: Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) Creative Commons Attribution 4.0 International (CC BY 4.0) icons

Related glossary terms: Apparent Magnitude , Celestial Coordinates , Circumpolar Stars , Constellation , Declination , Nebula , North Celestial Pole (NCP) , Open Cluster , Right Ascension (RA) , Spiral Galaxy
Categories: Naked Eye Astronomy

Want to make your own translation or version of this diagram? Then download the SVG version of this diagram in English (718.48 kB). You can edit this using software like Inkscape (free) or Adobe Illustrator (proprietary). Just remember to credit the author of the original appropriately.

You can also make your own version or translation of this diagram by adding adding text to a version of this diagram with no text. Just download one of the following files:
Download Text-Free File ( image 149.64 kB)
Download Text-Free PDF File (PDF file 192.54 kB)